Lịch Sử Hơn 500 Năm Làng Nghề Kim Hoàn Châu Khê: Từ Thời Vua Lê Thánh Tông

Nhắc đến cái nôi của nghề chạm bạc và đúc vàng truyền thống tại Việt Nam, người sành đồ kim hoàn luôn nhớ tới làng Châu Khê (xã Thúc Kháng, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương). Trải qua hơn nửa thiên niên kỷ thăng trầm, ngọn lửa nghề của các bậc tiền nhân nơi đây vẫn rực cháy và lan tỏa khắp mọi miền đất nước.

1. Khởi nguồn từ chiếu chỉ của Thượng thư Lưu Xuân Tín

Vào thế kỷ 15, dưới triều vua Lê Thánh Tông (niên hiệu Hồng Đức 1460 – 1497), vị quan Thượng thư Bộ Lại Lưu Xuân Tín – một người con ưu tú của làng Châu Khê – được triều đình giao trọng trách lập xưởng đúc bạc nén tại kinh thành Thăng Long để làm tiền tệ lưu thông cho quốc gia.

Nhận thấy đây là cơ hội quý báu để tạo sinh kế lâu dài cho quê hương, cụ Lưu Xuân Tín đã về làng tuyển chọn những thanh niên trai tráng, khéo tay và có đức tính trung thực đưa lên kinh kỳ truyền dạy nghề luyện bạc, đúc bạc thỏi. Từ một xưởng đúc tiền ban đầu, những người thợ Châu Khê dần học hỏi, phát triển thêm nghề chế tác trang sức vàng bạc tinh xảo để phục vụ cho vua quan và giới quý tộc kinh kỳ.

“Làng Châu Khê không chỉ đúc nên những nén bạc vàng cho triều đình, mà còn đúc nên cốt cách trung thực, tỉ mỉ và sự tài hoa trường tồn của người thợ kim hoàn đất Việt.”

2. Dấu ấn lịch sử tại phố Hàng Bạc – Hà Nội

Từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 19, phần lớn các gia đình thợ bạc Châu Khê đã chuyển lên Thăng Long lập nghiệp, quy tụ tại phường Đông Các (nay chính là phố Hàng Bạc sầm uất giữa lòng phố cổ Hà Nội). Họ dựng nên đình Kim Ngân (ở số 42 Hàng Bạc) và đình Thượng (ở số 50 Hàng Bạc) để thờ phụng cụ tổ nghề Lưu Xuân Tín.

Tại Châu Khê ngày nay, ngôi đình làng cổ kính và đền thờ tổ nghề vẫn sừng sững bên dòng sông nhỏ, là nơi con cháu muôn phương trở về dâng hương tưởng nhớ vào dịp lễ hội ngày 18 tháng Giêng âm lịch hàng năm.

3. Tinh thần tiếp nối của thế hệ ngày nay

Ngày nay, dù công nghệ đúc 3D và máy móc hiện đại đã phổ biến, những giá trị cốt lõi về độ chuẩn tuổi vàng, sự tỉ mỉ trong từng đường chạm khảm của người Châu Khê vẫn là bảo chứng uy tín hàng đầu trong ngành kim hoàn Việt Nam.